Στις 4 Νοεμβρίου, επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ψήφισε υπέρ της χαλάρωσης των κανόνων της ΕΕ για τις εκπομπές CO2 των ετών 2030 και 2035, προσφέροντας μια ανάσα στις αυτοκινητοβιομηχανίες, την ώρα που οι Κινέζοι ανταγωνιστές κερδίζουν έδαφος και η υιοθέτηση των ηλεκτρικών οχημάτων προχωρά με αργούς ρυθμούς.
Οι ισχύοντες κανόνες υιοθετήθηκαν το 2023. Προβλέπουν ότι μετά το 2035 θα επιτρέπεται η πώληση μόνο αυτοκινήτων με μηδενικές εκπομπές ρύπων από την εξάτμιση, απαγορεύοντας ουσιαστικά τους κινητήρες εσωτερικής καύσης. Πρόκειται για έναν στόχο που, σύμφωνα με τις αυτοκινητοβιομηχανίες, δεν είναι εφικτό να επιτευχθεί με τον σημερινό ρυθμό υιοθέτησης των ηλεκτρικών οχημάτων. Οι κατασκευαστές που δεν επιτυγχάνουν τους στόχους εκπομπών για τον στόλο των οχημάτων τους αντιμετωπίζουν πρόστιμα εκατομμυρίων ευρώ.
Διαβάστε Επίσης
Οι αυτοκινητοβιομηχανίες χρησιμοποιούν επίσης αυτούς τους στόχους ως οδηγό για τον σχεδιασμό μελλοντικών επενδύσεων, ύψους εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ.
Ο στόχος των μηδενικών εκπομπών για το 2035 πιθανότατα θα χαλαρώσει με κάποια μορφή, ωστόσο η έκταση των αλλαγών έχει καθοριστική σημασία για τις αυτοκινητοβιομηχανίες.
Η πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για παράδειγμα, θα απαιτούσε μείωση των εκπομπών κατά 87,5%, επιτρέποντας παράλληλα την αντιστάθμιση του υπόλοιπου 7,5% μέσω της χρήσης χάλυβα χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Ως αποτέλεσμα, περίπου το 30% των αυτοκινήτων που θα πωλούνται μετά το 2035 θα μπορούσαν να εξακολουθούν να διαθέτουν κινητήρες εσωτερικής καύσης, σύμφωνα με την περιβαλλοντική οργάνωση Transport & Environment.
Η ψηφοφορία στην επιτροπή αντικατοπτρίζει τη θέση τριών βασικών πολιτικών ομάδων του Κοινοβουλίου: του κεντροδεξιού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, των κεντροαριστερών Σοσιαλιστών και της φιλελεύθερης ομάδας Renew. Παράλληλα, καθορίζει τη διαπραγματευτική θέση του Κοινοβουλίου στις συνομιλίες με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο εκπροσωπεί τα κράτη-μέλη.
Οι ευρωβουλευτές συζητούν δύο βασικά νομοθετικά κείμενα. Το πρώτο είναι ένα "πακέτο διάσωσης" για την αυτοκινητοβιομηχανία, το οποίο αποσκοπεί στον καθορισμό πιο ρεαλιστικών στόχων εκπομπών για τα αυτοκίνητα και τα βαν, στην ενίσχυση της εφοδιαστικής αλυσίδας των ηλεκτρικών οχημάτων, στη μείωση των κανονιστικών περιορισμών και στην απανθρακοποίηση των εταιρικών στόλων.
Το δεύτερο είναι η Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας (Industrial Accelerator Act), η οποία συνδέει τα κίνητρα για τα ηλεκτρικά οχήματα με απαιτήσεις ευρωπαϊκού περιεχομένου, μεταξύ άλλων μέτρων που αποσκοπούν στην προστασία των θέσεων εργασίας στην ΕΕ.
Τι ψήφισε η Επιτροπή Περιβάλλοντος;
Η βασική πρόβλεψη είναι η μείωση των εκπομπών CO2 από την εξάτμιση κατά 87,5% έως το 2035, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2021, αντί για 100%. Το υπόλοιπο 7,5% των εκπομπών θα μπορούσε να αντισταθμιστεί μέσω της χρήσης χάλυβα χαμηλών εκπομπών άνθρακα, ο οποίος θα παράγεται στην ΕΕ.
Για τα επαγγελματικά βαν, ο στόχος για το 2030 θα προβλέπει μείωση των εκπομπών κατά 35%, έναντι 50% που προβλέπουν οι ισχύοντες κανόνες και 40% που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ο στόχος για το 2035 θα προβλέπει μείωση κατά 80%, με δυνατότητα αντιστάθμισης του 7,5% μέσω της χρήσης "πράσινου" χάλυβα.
Διαβάστε Επίσης
Για τη συμμόρφωση με τα πρότυπα του 2030, οι εκπομπές θα υπολογίζονται ως μέσος όρος σε μια καθορισμένη χρονική περίοδο, η οποία πιθανότατα θα καλύπτει τα έτη 2028-2032.
Τα οχήματα που κινούνται αποκλειστικά με επιλέξιμα βιώσιμα καύσιμα, γνωστά ως VEEFs, θα θεωρούνται οχήματα μηδενικών εκπομπών.
Τα μικρά ηλεκτρικά αυτοκίνητα με μήκος έως 4,2 μέτρα, τα οποία κατασκευάζονται στην Ευρώπη, θα δικαιούνται "υπερπιστώσεις" (super credits). Αυτό σημαίνει ότι κάθε τέτοιο όχημα θα υπολογίζεται ως 1,4 οχήματα κατά τον υπολογισμό των μέσων εκπομπών του στόλου. Μια νέα διάταξη θα επιτρέπει επίσης στα "αποδοτικά" ηλεκτρικά οχήματα που κατασκευάζονται στην Ευρώπη, ανεξαρτήτως μεγέθους, να υπολογίζονται ως 1,2 οχήματα. Το ίδιο θα ισχύει και για τα ηλεκτρικά βαν που κατασκευάζονται στην Ευρώπη.
Ποια είναι η αντίδραση της αυτοκινητοβιομηχανίας;
Η αντίδραση της αυτοκινητοβιομηχανίας στην πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ήταν σε γενικές γραμμές θετική.
Η ACEA, ο σύνδεσμος που εκπροσωπεί τις αυτοκινητοβιομηχανίες και ασκεί πιέσεις για λογαριασμό τους, χαρακτήρισε την πρόταση "ένα ακόμη βήμα προς ένα πιο ρεαλιστικό και τεχνολογικά ουδέτερο πλαίσιο", το οποίο αναγνωρίζει σε μεγαλύτερο βαθμό τον ρόλο των ανανεώσιμων καυσίμων και των υλικών χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Ωστόσο, η ACEA επισήμανε ότι οι πρόσθετες ευελιξίες για τις εκπομπές των επιβατικών αυτοκινήτων παραμένουν "πολύ περιορισμένες ως προς το εύρος και τη διάρκειά τους, ώστε να αντιμετωπίσουν επαρκώς τις ανησυχίες του κλάδου".
Η ένωση προμηθευτών CLEPA δήλωσε ότι υποστηρίζει την πρόταση, αλλά ζήτησε να παγώσουν οι αλλαγές στις διαδικασίες δοκιμών των plug-in υβριδικών, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αύξηση των εκπομπών τους.
Διαβάστε Επίσης
Ο ιταλικός σύνδεσμος αυτοκινητοβιομηχανιών ANFIA χαρακτήρισε την ψηφοφορία "βήμα προς τα εμπρός όσον αφορά τον ρεαλισμό και την υπευθυνότητα", ωστόσο υποστήριξε ότι η υποχρεωτική αντιστάθμιση του 7,5% μέσω της χρήσης πράσινου χάλυβα "δεν είναι βιώσιμη".
Ο γερμανικός σύνδεσμος της αυτοκινητοβιομηχανίας VDA δήλωσε ότι η πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περιλαμβάνει "σαφείς βελτιώσεις σε σχέση με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής", αλλά "δεν προχωρά αρκετά ώστε να διασφαλίσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης ως παραγωγικής βάσης και, κατά συνέπεια, τις προοπτικές ανάπτυξης και απασχόλησης στην Ευρώπη". Η VDA ζητά μείωση των εκπομπών κατά 90% έως το 2035, χωρίς να απαιτείται αντιστάθμιση.
Η Transport & Environment υποστήριξε ότι το πακέτο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου "θέτει σε κίνδυνο τα 200 δισ. ευρώ που έχουν ήδη επενδυθεί στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα ηλεκτρικών οχημάτων". Η οργάνωση ζήτησε να περιοριστεί στο 5% ο αριθμός των αυτοκινήτων που κινούνται με βιώσιμα καύσιμα και να ισχύσουν οι υπερπιστώσεις αποκλειστικά για μικρά αυτοκίνητα που κατασκευάζονται στην ΕΕ.
Ποιες άλλες προτάσεις βρίσκονται στο τραπέζι;
Η Γαλλία και η Γερμανία, οι δύο μεγαλύτερες αγορές αυτοκινήτου της ΕΕ, διαπραγματεύτηκαν έναν ξεχωριστό συμβιβασμό, ο οποίος θα μπορούσε να αποτυπωθεί στις συζητήσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η πρόταση προβλέπει μείωση των εκπομπών του στόλου κατά 90% έως το 2035, χωρίς να απαιτείται η χρήση πράσινου χάλυβα ή βιώσιμων καυσίμων για την αντιστάθμιση των εκπομπών.
Οι δύο χώρες συνέδεσαν τη χαλάρωση των κανόνων για τις εκπομπές με την ενίσχυση των απαιτήσεων "Made in Europe". Η Γαλλία επιδίωξε αυστηρότερους κανόνες σχετικά με το ποσοστό της παραγωγής που πρέπει να προέρχεται από την τοπική αγορά, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο κινεζικός ανταγωνισμός. Από την άλλη πλευρά, οι γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες προειδοποίησαν ότι τέτοια μέτρα θα μπορούσαν να προκαλέσουν εμπορικό πόλεμο με την Κίνα, η οποία αποτελεί σημαντική αγορά για τις BMW, Mercedes-Benz και Volkswagen Group.
Γιατί έχει σημασία η χαλάρωση των στόχων εκπομπών;
Οι αυτοκινητοβιομηχανίες που δεν επιτυγχάνουν τους στόχους εκπομπών αντιμετωπίζουν πρόστιμο 95 ευρώ για κάθε γραμμάριο CO2 ανά χιλιόμετρο πάνω από το επιτρεπόμενο όριο, για κάθε όχημα.
Μια αυτοκινητοβιομηχανία που πουλά ένα εκατομμύριο αυτοκίνητα ετησίως στην Ευρώπη και υπερβαίνει τον στόχο της κατά μόλις 1 γραμμάριο ανά χιλιόμετρο θα αντιμετώπιζε πρόστιμα ύψους 95 εκατ. ευρώ. Εάν η υπέρβαση έφτανε τα 10 γραμμάρια, τα πρόστιμα θα ανέρχονταν σε 950 εκατ. ευρώ.
Για να αποφύγουν τις κυρώσεις, οι αυτοκινητοβιομηχανίες μπορούν να σχηματίζουν κοινές δεξαμενές εκπομπών (emissions pooling) με κατασκευαστές ηλεκτρικών οχημάτων, όπως η Tesla, αν και πρέπει να καταβάλλουν αντίτιμο για αυτή τη συμφωνία.
Οι κανόνες θα επηρεάσουν επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι αυτοκινητοβιομηχανίες θα κατανείμουν επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ κατά την επόμενη δεκαετία και μετά από αυτήν. Τα διακυβεύματα είναι μεγάλα: η Stellantis κατέγραψε απομείωση αξίας περιουσιακών στοιχείων ύψους 22 δισ. ευρώ μόνο για το οικονομικό έτος 2025, μεγάλο μέρος της οποίας συνδεόταν με υπερβολικά αισιόδοξες προβλέψεις για τις πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων.
Τι ακολουθεί;
Η ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναμένεται να ψηφίσει επί της πρότασης τον Δεκέμβριο. Στη συνέχεια, το Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα επιχειρήσουν να γεφυρώσουν τις διαφορετικές θέσεις τους τόσο για το πακέτο μέτρων που αφορά την αυτοκινητοβιομηχανία όσο και για την Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας (Industrial Accelerator Act).
Πηγή: Automotive News Europe
