Στην καθημερινή συζήτηση οι περισσότεροι οδηγοί χρησιμοποιούν τους όρους "αυτοκινητόδρομος" και "δρόμος ταχείας κυκλοφορίας" σαν να πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Δεν είναι όμως. Και η διαφορά δεν είναι απλώς εκφραστική, είναι νομική, τεχνική και κυρίως, λειτουργική.
Η σύγχυση είναι λογική. Πολλοί αστικοί άξονες έχουν πολλές λωρίδες, διαχωριστικό στη μέση και επιτρέπουν υψηλές ταχύτητες. Όμως το αν ένας δρόμος είναι αυτοκινητόδρομος δεν κρίνεται από το πόσο "γρήγορος" φαίνεται, αλλά από το αν πληροί συγκεκριμένα κριτήρια.
Διαβάστε Επίσης
Τι είναι αυτοκινητόδρομος;
Ο αυτοκινητόδρομος είναι δρόμος πλήρως ελεγχόμενης πρόσβασης. Αυτό σημαίνει ότι σε έναν αυτοκινητόδρομο δεν υπάρχουν φανάρια, δεν υπάρχουν ισόπεδες διασταυρώσεις, δεν επιτρέπεται η άμεση πρόσβαση από παρόδιες ιδιοκτησίες και η είσοδος αλλά και η έξοδος γίνονται μόνο μέσω ανισόπεδων κόμβων. Παράλληλα σε έναν αυτοκινητόδρομο υπάρχει ειδική σήμανση (μπλε πινακίδα με το χαρακτηριστικό σύμβολο).
Παραδείγματα στην Ελλάδα είναι ο Αυτοκινητόδρομος Α1 (Αθήνα–Θεσσαλονίκη), ο Αυτοκινητόδρομος Α8 (Ολυμπία Οδός) και η Αττική Οδός.
Το βασικό χαρακτηριστικό τους είναι η πλήρης απουσία διακοπών ροής. Ο οδηγός μπαίνει και κινείται χωρίς φανάρια, πεζούς ή διασταυρώσεις στο ίδιο επίπεδο. Πρόκειται για υποδομές σχεδιασμένες για μεγάλες ταχύτητες και υψηλό κυκλοφοριακό φόρτο.
Τι είναι δρόμος ταχείας κυκλοφορίας;
Ο δρόμος ταχείας κυκλοφορίας μπορεί να μοιάζει με αυτοκινητόδρομο, αλλά δεν έχει το ίδιο αυστηρό καθεστώς. Στις περισσότερες περιπτώσεις ένας δρόμος ταχείας κυκλοφορίας διαθέτει διαχωριστική νησίδα, ενώ μπορεί να έχει και φανάρια. Επιπλέον μπορεί να έχει ισόπεδες διασταυρώσεις καθώς να επιτρέπετεται η πρόσβαση από παράδρομους. Ενώ φυσικά το όριο ταχύτητας είναι χαμηλότερο από έναν αυτοκινητόδρομο.
Στην πράξη, είναι ένας "ενισχυμένος" αστικός ή περιαστικός άξονας που διευκολύνει τη γρήγορη μετακίνηση, αλλά δεν εξασφαλίζει συνεχή, αδιάλειπτη ροή. Η διαφορά συνεπώς είναι ζήτημα σχεδιασμού και επιπέδου ασφάλειας.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα δρόμου ταχείας κυκλοφορίας στην Αθήνα είναι η Λεωφόρος Συγγρού.
Το σημείο κλειδί είναι η ελεγχόμενη πρόσβαση
Η ουσιαστική διάκριση βρίσκεται στον βαθμό ελέγχου της πρόσβασης. Σε έναν αυτοκινητόδρομο, η κυκλοφορία είναι πλήρως διαχωρισμένη από το αστικό περιβάλλον. Δεν υπάρχουν απρόβλεπτες παρεμβολές. Αυτό μειώνει τις πιθανότητες σύγκρουσης και επιτρέπει υψηλότερα όρια ταχύτητας.
Αντίθετα, ένας δρόμος ταχείας κυκλοφορίας μπορεί να έχει πολλά χαρακτηριστικά αυτοκινητόδρομου, αλλά παραμένει ενταγμένος στον αστικό ιστό. Η παρουσία φαναριών ή διασταυρώσεων αλλάζει ριζικά τον τρόπο που κινείται η κυκλοφορία και αυξάνει τα σημεία πιθανής σύγκρουσης.
Υπάρχουν αστικοί αυτοκινητόδρομοι;
Ναι. Ένας αυτοκινητόδρομος δεν χρειάζεται να ενώνει δύο πόλεις για να είναι αυτοκινητόδρομος. Μπορεί να βρίσκεται εντός μητροπολιτικής περιοχής, αρκεί να πληροί τα τεχνικά κριτήρια.
Η Αττική Οδός είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Λειτουργεί μέσα στον αστικό ιστό, αλλά τεχνικά είναι κανονικός αυτοκινητόδρομος. Το ίδιο συμβαίνει και με μεγάλους περιφερειακούς δακτυλίους ευρωπαϊκών πόλεων, όπως το Boulevard Périphérique στο Παρίσι.
Άρα, "αστικός" δεν σημαίνει αυτομάτως πως δεν είναι αυτοκινητόδρομος.
Γιατί έχει σημασία η διάκριση;
Η διάκριση ορίζεται από την νομοθεσία και ξεκινά από την κατασκευή μέχρι και την λειτουργία. Στο πλαίσιο αυτό επηρεάζονται τα όρια ταχύτητας καθώς και οι κατηγορίες οχημάτων που επιτρέπεται να κυκλοφορούν.
Επηρεάζεται επίσης το επίπεδο ασφάλειας αλλά και ο τρόπος σχεδιασμού και συντήρησης. Για παράδειγμα ο νέος ΚΟΚ καθορίζει το όριο ταχύτητας στα 130 χλμ./ώρα για τους αυτοκινητόδρομους και στα 110 χλμ./ώρα για τους δρόμους ταχείας κυκλοφορίας.
