Νέα έρευνα που διεξήγαγε η εταιρεία Castrol εξετάζει τι συμβαίνει στον εγκέφαλο και στο σώμα όταν ένας οδηγός βιώνει την πραγματική απόλαυση πίσω από το τιμόνι. Και η ταχύτητα, όπως αποδεικνύεται, δεν είναι ο σημαντικότερος παράγοντας.
Η έρευνα επιχειρεί να δώσει επιστημονική απάντηση στο ερώτημα του τι κάνει συναρπαστική την οδήγηση, εξετάζοντας τις νευροφυσιολογικές αντιδράσεις οδηγών σε διαφορετικές συνθήκες οδήγησης.
Διαβάστε Επίσης
Τα συμπεράσματα έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δείχνουν ότι η πραγματική "απόλαυση" πίσω από το τιμόνι δεν εξαρτάται απαραίτητα από την ταχύτητα.
Η μελέτη Castrol EDGE "Thrill of Driving" πραγματοποιήθηκε σε ειδικά διαμορφωμένες εγκαταστάσεις στη Μεγάλη Βρετανία, με τη συμμετοχή οδηγών που υποβλήθηκαν σε πέντε διαφορετικές δοκιμασίες. Κατά τη διάρκεια των δοκιμών καταγράφηκαν ταυτόχρονα δεδομένα από τον εγκέφαλο, την καρδιά, το δέρμα και τις κινήσεις των ματιών.
Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε από τη βρετανική εταιρεία νευροεπιστήμης Brainbox και βασίστηκε σε διαφορετικούς δείκτες, μεταξύ των οποίων ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG), μεταβλητότητα καρδιακού ρυθμού (HRV), γαλβανική απόκριση του δέρματος (GSR) και eye tracking.
Τρία στοιχεία συνθέτουν την οδηγική "απόλαυση"
Σύμφωνα με τα ευρήματα, το λεγόμενο "thrill of driving" προκύπτει από τη σύγκλιση τριών παραγόντων: του σωματικού, του διανοητικού και του συναισθηματικού.
Ο πρώτος αφορά το επίπεδο σωματικής και ψυχικής διέγερσης. Ο δεύτερος σχετίζεται με το πόσο έντονα συμμετέχει ο εγκέφαλος στη διαδικασία της οδήγησης, ενώ ο τρίτος αφορά την ισορροπία ανάμεσα στον ενθουσιασμό και τον φόβο.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι τρεις αυτοί παράγοντες πρέπει να παραμένουν σε ένα επίπεδο που ο οδηγός μπορεί να διαχειριστεί. Όταν η διέγερση ξεπεράσει αυτό το όριο, η εμπειρία μπορεί να μετατραπεί από απόλαυση σε φόβο. Τότε αλλάζουν και οι νευροφυσιολογικές αντιδράσεις, με την καρδιακή λειτουργία και τις κινήσεις των ματιών να γίνονται λιγότερο σταθερές και περισσότερο αντιδραστικές.
Συνεπώς, αυτό που μας κάνει να απολαμβάνουμε την οδήγηση δεν είναι οτι πηγαίνουμε όσο πιο γρήγορα γίνεται, αλλά οτι αισθανόμαστε πώς ελέγχουμε αυτό που συμβαίνει.
Η McLaren Artura GT4 βρέθηκε στην κορυφή
Από τις πέντε διαφορετικές δοκιμές, η πιο έντονη εμπειρία καταγράφηκε όταν οι συμμετέχοντες βρέθηκαν πίσω από το τιμόνι μιας McLaren Artura GT4 σε κλειστή αγωνιστική πίστα.
Σε αυτή τη δοκιμή καταγράφηκε ο υψηλότερος συνδυασμός εγκεφαλικής και σωματικής διέγερσης, αλλά ταυτόχρονα και τα ισχυρότερα σημάδια συγκέντρωσης και ελέγχου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν χαρακτηριστικά που συνδέονται με την κατάσταση "flow", δηλαδή την κατάσταση στην οποία ο οδηγός είναι απόλυτα συγκεντρωμένος σε αυτό που κάνει και λειτουργεί κοντά στα όρια των ικανοτήτων του.
Τα στοιχεία από το eye tracking είναι χαρακτηριστικά. Οι οδηγοί της McLaren κρατούσαν το βλέμμα τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα πάνω στην ιδανική αγωνιστική γραμμή στις στροφές, με κατά μέσο όρο 70 καθηλώσεις του βλέμματος ανά λεπτό στο σημείο του apex.
Παράλληλα, ανοιγόκλειναν τα μάτια τους μόλις 2,5 φορές το λεπτό, όταν σε κατάσταση ηρεμίας ο αντίστοιχος αριθμός βρίσκεται περίπου στις 15-20 φορές. Η εικόνα αυτή θεωρείται ένδειξη εξαιρετικά υψηλής συγκέντρωσης και εμβύθισης στην οδήγηση.
Δεν χρειάζεσαι supercar για να νιώσεις τη διαφορά
Ίσως το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι η οδηγική απόλαυση δεν απαιτεί απαραίτητα ένα πανίσχυρο ή πανάκριβο αυτοκίνητο.
Η μελέτη περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, οδήγηση ενός Land Rover Defender σε ειδικά διαμορφωμένη εκτός δρόμου διαδρομή, kart σε κλειστή πίστα, τη McLaren Artura GT4, καθώς και οδήγηση και εμπειρία ως επιβάτης σε αγωνιστικό αυτοκίνητο. Κάπως έτσι πρόεκυψε και η ανατροπή που έχει να κάνει με την ταχύτητα γιατί αποδείχτηκε πως η ταχύτητα από μόνη της δεν ήταν καθοριστικός παράγοντας.
Οι συμμετέχοντες εμφάνισαν έντονα σημάδια "thrill" ακόμη και κατά τη διάρκεια του karting, όπου οι ταχύτητες ήταν σχετικά χαμηλές, ενώ αντίστοιχα κατά την εκτός δρόμου οδήγηση με το Defender η μέση ταχύτητα ήταν μόλις 8 km/h.
Αντίθετα, όταν οι συμμετέχοντες βρέθηκαν στη θέση του συνοδηγού ενός αγωνιστικού αυτοκινήτου που οδηγούσε επαγγελματίας οδηγός στα όρια, η υψηλή ταχύτητα δεν μεταφράστηκε σε μεγαλύτερη απόλαυση. Τα δεδομένα έδειξαν περισσότερο μια κατάσταση άγχους και όχι "flow".
Άλλο ο ενθουσιασμός και άλλο ο φόβος
Η έρευνα προσπάθησε επίσης να ξεχωρίσει δύο συναισθήματα που σε πρώτη ανάγνωση μπορεί να μοιάζουν, τον ενθουσιασμό και τον φόβο.
Στην περίπτωση του φόβου, η εγκεφαλική δραστηριότητα έδειξε αύξηση των ταχύτερων κυμάτων beta, τα οποία συνδέονται με στρες και άγχος, ενώ μειώθηκαν τα κύματα theta και alpha που σχετίζονται περισσότερο με συγκέντρωση και ήρεμη εγρήγορση.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικές ήταν οι κινήσεις των ματιών. Όταν οι συμμετέχοντες οδηγούσαν τη McLaren Artura GT4, πραγματοποιούσαν περίπου 2,5 ανοιγοκλεισίματα των ματιών και 70 καθηλώσεις του βλέμματος ανά λεπτό. Όταν όμως ο επαγγελματίας οδηγός είχε τον έλεγχο του αυτοκινήτου, οι αντίστοιχες τιμές έφτασαν στα 40 ανοιγοκλεισίματα και 190 καθηλώσεις ανά λεπτό στις στροφές. Η διαφορά αποτυπώνει ουσιαστικά το χάσμα ανάμεσα στο "οδηγώ και ελέγχω" και στο "κάθομαι και αφήνομαι στα χέρια κάποιου άλλου".
Ούτε οι παλμοί της καρδιάς λένε όλη την αλήθεια
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα δεδομένα από την καρδιά. Κατά την οδήγηση της McLaren, ο μέσος καρδιακός ρυθμός αυξήθηκε κατά 43,8 παλμούς το λεπτό, ενώ στην εκτός δρόμου δοκιμή η αύξηση ήταν περίπου 16 παλμοί. Ωστόσο, ένας υψηλός καρδιακός ρυθμός δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάποιος διασκεδάζει. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και όταν φοβάται.
Η Castrol υποστηρίζει ότι η οδηγική απόλαυση συνδέεται περισσότερο με μια χαμηλή αλλά μεταβαλλόμενη μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού, ενώ ο φόβος οδηγεί τη HRV σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Τελικά, τι κάνει μια οδήγηση πραγματικά απολαυστική;
Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι αρκετά απλό και φέρνει την ταχύτητα σε σημείο που δεν είναι συνώνυμη με την απόλαυση της οδήγησης. Είναι περισσότερο η στιγμή κατά την οποία ο οδηγός βρίσκεται σε απόλυτη συγκέντρωση, αισθάνεται ότι έχει τον έλεγχο και ταυτόχρονα βιώνει ένα υψηλό επίπεδο σωματικής και συναισθηματικής διέγερσης. Αυτό ακριβώς είναι το "flow" που περιγράφουν οι ερευνητές.
Και αυτό εξηγεί γιατί ένα kart σε μια μικρή, τεχνική πίστα μπορεί να προσφέρει περισσότερη οδηγική ικανοποίηση από ένα supercar που κινείται με πολύ υψηλότερη ταχύτητα. Δεν χρειάζονται εκατοντάδες ίπποι ούτε τριψήφιες ταχύτητες για να απολαύσει κάποιος την οδήγηση.
Βέβαια, υπάρχει μια σημαντική υποσημείωση. Όλες οι δοκιμές της συγκεκριμένης έρευνας πραγματοποιήθηκαν σε κλειστές και ελεγχόμενες εγκαταστάσεις, με επαγγελματική επίβλεψη. Τα ευρήματα σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν προτροπή για γρήγορη ή ανταγωνιστική οδήγηση σε δημόσιο δρόμο.
