Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οριστικοποίησε το πακέτο μέτρων για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και για την Ελλάδα, έτσι ανοίγει ο δρόμος για Κοινωνικό Leasing αυτοκινήτων. Το Κοινωνικό Leasing αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες αγοραστών και περιλαμβάνει μέτρα τόσο για τη δημόσιες συγκοινωνίες όσο και για επαγγελματίες μικρών επιχειρήσεων, ενώ θα υπάρξει και δέυτερη δέσμη που θα ερνεργοποιηθεί το 2027.
Σε ό,τι αφορά το Κοινωνικό Leasing, το πρώτο και ίσως σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι δεν πρόκειται για ένα νέο πρόγραμμα επιδότησης ηλεκτρικών αυτοκινήτων για όλους.
Το Κοινωνικό Leasing έχει σχεδιαστεί αποκλειστικά για νοικοκυριά που χαρακτηρίζονται "μεταφορικά ευάλωτα", δηλαδή για πολίτες που, πέρα από τα εισοδηματικά κριτήρια, αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες ή δυσκολίες στις μετακινήσεις τους. Το πρόγραμμα εντάσσεται στο ευρύτερο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, συνολικού ύψους 5,3 δισ. ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ, το οποίο θα υλοποιηθεί την περίοδο 2026-2032.
Το εισόδημα δεν είναι το μοναδικό κριτήριο
Το ενδιαφέρον στοιχείο που προκύπτει από τον τελικό σχεδιασμό είναι ότι η ένταξη δεν αντιμετωπίζει όλα τα νοικοκυριά με τον ίδιο τρόπο. Τα εισοδηματικά όρια θα διαφοροποιούνται ανάλογα με τη σύνθεση της οικογένειας και την ύπαρξη μέλους με αναπηρία.
Ενδεικτικά, αναφέρουμε πως σε αντίστοιχες αποφάσεις στο παρελθόν τα κριτήρια που ισχύουν ακολουθούν το παρακάτω μοτίβο. Το όριο για μονομελές νοικοκυριό χωρίς παιδιά και χωρίς αναπηρία ανέρχεται στις 10.500 ευρώ, για έγγαμο ζευγάρι χωρίς παιδιά στις 20.800 ευρώ, ενώ για οικογένεια με δύο παιδιά φτάνει στις 27.100 ευρώ. Εάν στην οικογένεια υπάρχει μέλος με αναπηρία, το αντίστοιχο όριο ανεβαίνει στις 30.100 ευρώ, ενώ για μεγαλύτερες οικογένειες με περισσότερα από τρία παιδιά και μέλος με αναπηρία μπορεί να φτάσει τις 36.400 ευρώ.
Υπάρχει όμως μια ακόμη προϋπόθεση που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Δεν αρκεί κάποιος να βρίσκεται κάτω από το εισοδηματικό όριο απλώς. Θα πρέπει να ενταχθεί στο νέο "Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης για Νοικοκυριά", το οποίο θα δημιουργηθεί από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Το μητρώο θα λειτουργεί ουσιαστικά ως η βάση μέσω της οποίας οι δικαιούχοι θα έχουν πρόσβαση στις δράσεις του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου.
Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι το Κοινωνικό Leasing είναι μέρος ενός ευρύτερου μηχανισμού κοινωνικής στήριξης.
Τι αυτοκίνητο θα μπορεί να πάρει ο δικαιούχος
Το πρόγραμμα προβλέπει αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκίνητα, με τη μίσθωση να έχει διάρκεια τεσσάρων ετών και το μηνιαίο κόστος για τον δικαιούχο να μην ξεπερνά τα 150 ευρώ.
Τα αυτοκίνητα δεν θα επιλέγονται ελεύθερα από ολόκληρη την αγορά. Θα δημιουργηθεί συγκεκριμένη δημόσια λίστα επιλέξιμων μοντέλων, με στόχο να περιλαμβάνονται τα οικονομικότερα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που διατίθενται στην ελληνική αγορά. Αυτό έχει σημασία, καθώς το πρόγραμμα δεν σχεδιάστηκε για να επιδοτεί ένα ακριβό ηλεκτρικό SUV ή ένα premium μοντέλο, αλλά για να προσφέρει βασική και αξιόπιστη μετακίνηση σε νοικοκυριά που δυσκολεύονται να καλύψουν το κόστος της.
Το πρόγραμμα έχει συνολικό προϋπολογισμό περίπου 170 εκατ. ευρώ και στόχος είναι να ωφεληθούν περίπου 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά. Η κρατική ενίσχυση για τη μίσθωση μπορεί να φτάνει, σύμφωνα με τον σχεδιασμό του προγράμματος, έως περίπου 13.000 ευρώ ανά δικαιούχο για την τετραετία, ενώ προβλέπονται πρόσθετες ενισχύσεις για την εγκατάσταση οικιακού φορτιστή και για νοικοκυριά με μέλος ΑμεΑ. Οι ακριβείς όροι και τα ποσά θα εξειδικευτούν στην προκήρυξη του μέτρου.
Η κυβέρνηση έχει επίσης αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ο δικαιούχος να μπορεί να αποκτήσει το αυτοκίνητο μετά την ολοκλήρωση της τετραετούς μίσθωσης, στοιχείο που μπορεί να κάνει το πρόγραμμα ακόμη πιο ενδιαφέρον για οικογένειες που δεν έχουν σήμερα τη δυνατότητα αγοράς ενός καινούργιου αυτοκινήτου.
Τα μέτρα για το 2027
Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο δεν σταματά στο κοινωνικό leasing. Από το 2027 ανοίγει ένας δεύτερος κύκλος παρεμβάσεων που αφορά άμεσα την αγορά αυτοκινήτου και επαγγελματικών οχημάτων.
Μία από τις σημαντικότερες δράσεις προβλέπει την απόκτηση ηλεκτρικών επαγγελματικών οχημάτων από πολύ μικρές επιχειρήσεις, είτε μέσω αγοράς είτε μέσω μίσθωσης. Η δράση αφορά ΙΧ επαγγελματικής χρήσης, VAN, αλλά και μεσαία και βαρέα οχήματα, ενώ προβλέπεται παράλληλα χρηματοδότηση για την εγκατάσταση ιδιωτικών φορτιστών στις επιχειρήσεις.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που μπορεί να έχει πολύ μεγαλύτερη επίδραση στην αγορά από ό,τι αφήνει να εννοηθεί ο όρος "Κοινωνικό Leasing". Για μια πολύ μικρή επιχείρηση, το κόστος ενός επαγγελματικού οχήματος αποτελεί σημαντικό μέρος των λειτουργικών της εξόδων. Η δυνατότητα επιδότησης είτε της αγοράς είτε της μίσθωσης ενός ηλεκτρικού VAN ή άλλου επαγγελματικού οχήματος μπορεί επομένως να λειτουργήσει ως πραγματικό εργαλείο ανανέωσης στόλου.
4.400 νέοι δημόσιοι φορτιστές από το 2027
Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει την ανάπτυξη 4.400 νέων δημόσια προσβάσιμων σημείων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Το σημαντικό εδώ είναι ότι δεν πρόκειται απλώς για αύξηση του αριθμού των φορτιστών στις περιοχές όπου ήδη υπάρχει εμπορικό ενδιαφέρον.
Στόχος είναι να δημιουργηθούν υποδομές σε περιοχές όπου σήμερα η αγορά δεν έχει επενδύσει επαρκώς. Έτσι, η χρηματοδότηση δεν αφορά μόνο την αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων, αλλά προσπαθεί να αντιμετωπίσει και ένα από τα βασικά προβλήματα της ηλεκτροκίνησης: την άνιση γεωγραφική κατανομή των υποδομών φόρτισης.
Και τα ταξί μπαίνουν στην εξίσωση
Ένα ακόμη μέτρο που αφορά άμεσα την αυτοκίνηση είναι η αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά. Για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη προβλέπεται αρχικά επιδότηση 20.000 ευρώ ανά ταξί, ενώ για πλήρως προσβάσιμα ταξί για άτομα με αναπηρία η επιδότηση αυξάνεται στις 29.000 ευρώ. Στη συνέχεια το πρόγραμμα θα επεκταθεί σε ολόκληρη τη χώρα. Ο συνολικός προϋπολογισμός της δράσης ανέρχεται σε 68 εκατ. ευρώ.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή τα ταξί διανύουν πολλαπλάσια χιλιόμετρα από ένα μέσο ιδιωτικό αυτοκίνητο. Επομένως, η αντικατάσταση ενός μεγάλου αριθμού συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά μπορεί να έχει πολύ μεγαλύτερο περιβαλλοντικό αποτέλεσμα ανά όχημα.
Δεν είναι μόνο τα αυτοκίνητα
Το 2027 προβλέπονται επίσης νέες υπηρεσίες μεταφοράς κατά παραγγελία σε Αττική, Θεσσαλονίκη και περιφερειακούς δήμους, με στόχο να εξυπηρετούνται ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρία, μονογονεϊκές και πολύτεκνες οικογένειες και άνεργοι. Προβλέπεται ακόμη 100% επιδότηση για ηλεκτρικά αμαξίδια, mobility scooters και hand bikes για 13.200 άτομα με αναπηρία.
Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνονται 211 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία για Αθήνα και Θεσσαλονίκη, 12 νέοι συρμοί για τις γραμμές 2 και 3 του Μετρό, αναβάθμιση 10 συρμών της γραμμής 1 και παρεμβάσεις προσβασιμότητας στους σταθμούς.
