Με στόχο να βρεθούν και να διερευνηθούν οι λόγοι για τους οποίους δημιουργούνται μποτιλιαρίσματα σε μεγάλους αυτοκινητόδρομους χωρίς κάποιον προφανή λόγο, το Πανεπιστήμιο Vanderbilt ξεκίνησε πριν απο μερικά χρόνια ένα ερευνητικό πρόγραμμα στον Interstate 24, κεντρικό δρόμο ταχείας κυκλοφορίας στο Νάσβιλ. Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα πείραμα με κάμερς και τεχνολογία AI που εξετάζει τη συμπεριφορά των οδηγών.
Το πρόγραμμα ονομάζεται I-24 MOTION και οι ερευνητές παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο κάθε αυτοκίνητο, κάθε φρενάρισμα, κάθε αλλαγή λωρίδας, κάθε μικρή κίνηση που συνήθως χάνεται μέσα στο χάος της κυκλοφορίας.
Όπως το περιγράφει ο καθηγητής Dan Work, το σύστημα λειτουργεί σαν "μαγνητική τομογραφία για την κίνηση". Δεν βλέπει απλώς ροές και μέσους όρους, αλλά τη συμπεριφορά του κάθε οδηγού ξεχωριστά.
Τα ανεξήγητα μποτιλιαρίσματα είναι 100% ανθρώπινα
Τα ανεξήγητα μποτιλιαρίσματα, τα λεγόμενα phantom traffic jams, που εμφανίζονται από το πουθενά και εξαφανίζονται το ίδιο μυστηριωδώς, δεν προκαλούνται από ατυχήματα, έργα ή στενώσεις δρόμου. Προκαλούνται από εμάς. Ένα ελαφρύ φρενάρισμα. Ένα αυτοκίνητο που ακολουθεί πολύ κοντά. Ένας οδηγός που διστάζει για μισό δευτερόλεπτο.
Αυτές οι μικροσκοπικές αντιδράσεις δημιουργούν ένα "κύμα" που ταξιδεύει προς τα πίσω μέσα στη ροή της κυκλοφορίας. Καθώς περνά από αυτοκίνητο σε αυτοκίνητο, το κύμα μεγαλώνει, μέχρι που μετατρέπεται σε απότομο φρενάρισμα ή ακόμη και σε πλήρη στάση. Για τον οδηγό που φτάνει στο σημείο, μοιάζει σαν η κίνηση να κόλλησε χωρίς λόγο. Στην πραγματικότητα, είναι το αποτέλεσμα εκατοντάδων μικρών ανθρώπινων λαθών που συσσωρεύτηκαν.
Η κρυφή σχέση με τα ατυχήματα
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι πολλά από τα τροχαία ατυχήματα στον I-24 συνδέονται άμεσα με αυτά τα κύματα συμφόρησης. Οι οδηγοί δεν μπορούν να δουν το μποτιλιάρισμα που σχηματίζεται μπροστά τους. Συνεχίζουν με κανονική ταχύτητα μέχρι που ξαφνικά συναντούν μια ουρά ακινητοποιημένων αυτοκινήτων. Το αποτέλεσμα είναι απότομα φρεναρίσματα και συγκρούσεις στο πίσω μέρος.
Και μόλις συμβεί το ατύχημα, το "αόρατο" μποτιλιάρισμα γίνεται πια πραγματικό. Κλείνουν λωρίδες κυκλοφορίας, η κίνηση μπλοκάρει και η καθυστέρηση εκτοξεύεται από λεπτά σε ώρες.
Καύσιμα, ρύποι και χαμένος χρόνος
Μέσα σε όλα αυτά υπάρχει και μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου σοβαρή συνέπεια. Το μποτιλιάρισμα αυξάνει δραματικά το κόστος των μετακινήσεων, τόσο ατομικά, όσο και συνολικά στην κοινωνία.
Η οδήγηση τύπου stop-and-go που προκαλούν τα ανεξήγητα μποτιλιαρίσματα οδηγεί σε έως και 40% μεγαλύτερη κατανάλωση καυσίμου σε σύγκριση με την ομαλή ροή. Αυτό σημαίνει περισσότερα χρήματα στην αντλία, περισσότερες εκπομπές ρύπων και μεγαλύτερη επιβάρυνση για το περιβάλλον – ακόμη και όταν δεν υπάρχει ούτε ένα ατύχημα στον δρόμο.
Η τεχνολογία ως αντίδοτο
Τα δεδομένα του I-24 MOTION δεν μένουν στα εργαστήρια. Ήδη χρησιμοποιούνται για να σχεδιαστούν νέα συστήματα έξυπνου cruise control, που θα επιτρέπουν στα αυτοκίνητα να προσαρμόζουν αυτόματα την ταχύτητά τους με τρόπο που "σβήνει" αυτά τα κύματα πριν γίνουν μποτιλιάρισμα.
Η ιδέα είναι απλή και ταυτόχρονα ριζοσπαστική: αν μερικά αυτοκίνητα μέσα στη ροή κινούνται πιο ομαλά και προβλέψιμα, μπορούν να σταθεροποιήσουν ολόκληρη την κυκλοφορία. Λιγότερα φρεναρίσματα, λιγότερα ατυχήματα, λιγότερα καύσιμα, λιγότερα νεύρα.