Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Κίνα κάνουν το πιο σοβαρό βήμα μέχρι σήμερα για να βάλουν τέλος στον εμπορικό πόλεμο που ξέσπασε γύρω από τα κινεζικής κατασκευής ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Οι Βρυξέλλες δημοσίευσαν επίσημα έναν οδηγό–ένα είδος εγχειριδίου οδηγιών– που περιγράφει πώς οι Κινέζοι κατασκευαστές μπορούν να αποφύγουν τους πρόσθετους δασμούς, αρκεί να δεσμευτούν ότι δεν θα πουλούν τα ηλεκτρικά τους αυτοκίνητα στην Ευρώπη κάτω από ένα προκαθορισμένο ελάχιστο επίπεδο τιμής.
Πρόκειται για μια μεγάλη αλλαγή φιλοσοφίας. Από το 2024, η ΕΕ είχε επιβάλει επιπλέον δασμούς στα ηλεκτρικά από την Κίνα, που ανάλογα με τον κατασκευαστή κυμαίνονταν από 7,8% έως 35,3%, πέρα από τον βασικό εισαγωγικό δασμό 10%. Στόχος ήταν να αντισταθμιστεί αυτό που η Κομισιόν θεωρεί αθέμιτο πλεονέκτημα λόγω κρατικών επιδοτήσεων. Τώρα, όμως, το παιχνίδι αλλάζει: αντί για δασμούς, μπαίνει στο τραπέζι ένα σύστημα ελάχιστων τιμών εισαγωγής.
Πώς θα λειτουργεί ο μηχανισμός
Σύμφωνα με τις οδηγίες της Κομισιόν, κάθε Κινέζος κατασκευαστής που θέλει να μπει στο νέο καθεστώς θα πρέπει να υποβάλει αίτηση, δηλώνοντας συγκεκριμένες "Minimum Import Prices" (MIP) για κάθε μοντέλο και κάθε έκδοσή του. Δεν μιλάμε για μια γενική τιμή ανά μάρκα, αλλά για λεπτομερή τιμολόγηση ανά όχημα.
Οι ελάχιστες αυτές τιμές μπορούν να υπολογιστούν με δύο τρόπους:
Ο πρώτος βασίζεται στην τιμή CIF (κόστος, ασφάλιση και ναύλος) που είχε ο εξαγωγέας κατά την περίοδο της έρευνας που οδήγησε στους δασμούς, αυξημένη με το ποσοστό των αντισταθμιστικών δασμών. Με απλά λόγια, η νέα ελάχιστη τιμή πρέπει να είναι τουλάχιστον ίση με την παλιά τιμή μαζί με τους δασμούς.
Ο δεύτερος τρόπος συγκρίνει το κινεζικό ηλεκτρικό αυτοκίνητο με ένα αντίστοιχο ευρωπαϊκό ηλεκτρικό. Η ελάχιστη τιμή πρέπει να ευθυγραμμίζεται με την τιμή πώλησης ενός μη επιδοτούμενου ευρωπαϊκού μοντέλου ίδιας ή πολύ παρόμοιας κατηγορίας, συνυπολογίζοντας λειτουργικά έξοδα και ένα εύλογο περιθώριο κέρδους.
Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα είναι σαφές: τα κινεζικά ηλεκτρικά δεν θα μπορούν να μπαίνουν στην Ευρώπη σε τιμές που θα είναι σημαντικά ανταγωνιστικές για τους Ευρωπαίους κατασκευαστές.
Θα πέσουν οι τιμές; Μάλλον όχι
Παρά το ότι οι δασμοί φαίνεται να φεύγουν από το προσκήνιο, οι αναλυτές δεν περιμένουν θεαματικές μειώσεις στις τιμές για τον καταναλωτή. Όπως σχολίασε και η Frankfurter Allgemeine Zeitung, το βασικό που αλλάζει είναι ποιος κρατά τη διαφορά: μέχρι τώρα τα χρήματα πήγαιναν στην ΕΕ ως δασμοί. Στο νέο σύστημα, αν η τιμή ανέβει μέχρι το συμφωνημένο όριο, το επιπλέον ποσό μένει στον Κινέζο κατασκευαστή. Για τις ευρωπαϊκές αγορές αυτό σημαίνει ότι η προστασία παραμένει, απλώς με διαφορετικό εργαλείο.
Πολιτικό μήνυμα από το Πεκίνο
Το κινεζικό Υπουργείο Εμπορίου υποδέχθηκε τη συμφωνία με εμφανή ικανοποίηση, κάνοντας λόγο για πρόοδο στο πλαίσιο της έρευνας της ΕΕ για τις επιδοτήσεις. Σε ανακοίνωσή του ανέφερε ότι η κίνηση αυτή υλοποιεί τη συναίνεση της Συνόδου Κορυφής Κίνας–ΕΕ και δείχνει πως οι δύο πλευρές μπορούν να επιλύουν τις διαφορές τους μέσω διαλόγου και βάσει των κανόνων του ΠΟΕ, διατηρώντας τη σταθερότητα των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού.
Η Κομισιόν, από την άλλη, κράτησε χαμηλούς τόνους. Τόνισε απλώς ότι το έγγραφο καλύπτει θέματα όπως οι τιμές, τα κανάλια πώλησης, η αποφυγή "σταυροειδούς επιδότησης" και οι μελλοντικές επενδύσεις στην ΕΕ, χωρίς να δεσμεύεται για το πότε ακριβώς θα αντικατασταθούν οι δασμοί.
Το παρασκήνιο και το παράδειγμα της Cupra
Οι συνομιλίες είχαν παγώσει για μήνες και επανεκκινήθηκαν ουσιαστικά τον Δεκέμβριο. Τότε η Κίνα είχε προειδοποιήσει την ΕΕ να μην κάνει ξεχωριστές συμφωνίες με μεμονωμένους κατασκευαστές – μια σαφής αιχμή για την περίπτωση της Volkswagen και της Cupra Tavascan, που κατασκευάζεται στην Κίνα και επιβαρύνεται με συνολικό δασμό 30,7% για την είσοδό της στην Ευρώπη.
Το αν ο μηχανισμός ελάχιστων τιμών θα εφαρμοστεί γρήγορα και μαζικά μένει να φανεί. Όμως για πρώτη φορά, μετά από έναν χρόνο εμπορικών συγκρούσεων, η ΕΕ και η Κίνα δείχνουν ότι υπάρχει δρόμος για μια πιο προβλέψιμη –και λιγότερο εκρηκτική– συνύπαρξη στην αγορά των ηλεκτρικών αυτοκινήτων.